Ilé-iṣẹ́ Tíì Marukyu Koyamaen ti sọ pé orúkọ tí wọ́n fi ṣe tíì dúdú tí wọ́n fi sínú agolo ni wọ́n kọ láti inú ohun mímu náà. (ABC News: James Orton)
Ní àkọ́kọ́, matcha yìí lè dà bí òótọ́, ó ní orúkọ ìtajà Isuzu tí a mọ̀ dáadáa àti àwọn ànímọ́ ọjà mìíràn.
Iyẹ̀fun tíì aláwọ̀ ewé ilẹ̀ Japan gbajúmọ̀ débi pé ilé iṣẹ́ tí wọ́n ń ṣe ní ọ̀wọ̀ Marukyu Koyamaen dín iye àwọn tí wọ́n ń rà á kù kí wọ́n má baà kó wọn jọ.
Ṣùgbọ́n Matsutsugu Nonomura, ẹni tí ó ń ṣe àkóso títà ọjà ní àgbáyé ilé-iṣẹ́ náà, mọ̀ pé àpò tíì matcha Isuzu tí ó ń kó jẹ́ èké.
Matcha latte ń gbajúmọ̀ nítorí àwòrán rẹ̀ tó fani mọ́ra lórí àwọn ìkànnì àwùjọ. (Wikimedia: Irvan Ary Maulana)
Matcha ti di olokiki diẹ sii ni awọn ọdun aipẹ yii, awọn agbẹ Japan si n tiraka lati pade ibeere ti n pọ si.
Igi tii gba to ọdun marun lati dagba, ilana ti a fi n ṣe lulú tii naa si nira pupọ. Lati mu akoonu chlorophyll ati amino acid pọ si, awọn agbẹ gbọdọ fi iboji bo awọn igi tii naa fun ọsẹ mẹta ṣaaju ki wọn to kore.
Lẹ́yìn ìkórè, a máa fi ooru gbé ewé náà fún ìṣẹ́jú-àáyá mẹ́wàá, a sì gbẹ ẹ́ pẹ̀lú afẹ́fẹ́, lẹ́yìn náà a máa fi ilé ìtajà òkúta ìbílẹ̀ lọ̀ ọ́, èyí tí yóò mú kí ó jẹ́ 40 giramu péré ní wákàtí kan.
Àìsí òfin lórí tíì Matcha kò pọ̀, àwọn olùpèsè kan ní Japan sì bẹ̀rù pé àwọn olùpèsè tí kò ní ìwà rere ní China ń lo àǹfààní àìní láti ta àwọn ọjà tíì tí kò ní ìdàgbàsókè lábẹ́ àmì “matcha ti Japan”.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ẹnikẹ́ni lè ṣe matcha, àwọn olùpèsè sọ pé àwọn àmì matcha kan tàbí àpò tí wọ́n rí ní òkèèrè ń da àwọn orúkọ ọjà Japan tí a mọ̀ dáadáa kọ tàbí kí wọ́n sọ pé tii náà wá láti àwọn agbègbè Japan.
Gẹ́gẹ́ bí ọ̀pọ̀lọpọ̀ tíì, a fi igi kan náà ṣe matcha—igi tíì (Camellia sinensis)—ṣùgbọ́n ọ̀nà tí a gbà ń ṣe é yàtọ̀ pátápátá. (ABC News: James Orton)
Àwọn oníbàárà ti ń gbóríyìn fún ọtí yìí láìpẹ́ yìí lórí ìkànnì ayélujára, pẹ̀lú àwọn oníbàárà tí wọ́n ń yìn ín fún àǹfààní ìlera rẹ̀, adùn umami tó lọ́rọ̀, àti ìwúwo caffeine díẹ̀ ju kọfí lọ.
Matcha jẹ́ irú tíì aláwọ̀ ewé pàtàkì kan tí ó bẹ̀rẹ̀ ní Japan, ó sì ní ìtàn láti nǹkan bí ọgọ́rùn-ún mẹ́rin ọdún sẹ́yìn. (ABC News: James Orton)
Àfikún náà wọ́pọ̀ báyìí ní àwọn ilé kọfí kárí ayé, ó ń jáde nínú latte, kéèkì àti ice cream, ṣùgbọ́n kìí ṣe ìgbà àkọ́kọ́ tí ìbéèrè rẹ̀ yóò pọ̀ sí i.
Àìtó matcha àkọ́kọ́ wáyé ní àwọn ọdún 1990, nígbà tí ilé iṣẹ́ ice cream Häagen-Dazs ṣe ìfilọ́lẹ̀ ice cream aláwọ̀ ewé tí a fi tíì ṣe ní Japan.
Ó ní, “Mo ní ìtẹ́lọ́rùn ńlá láti rí i pé àwọn ènìyàn kárí ayé mọ àṣà àwọn ará Japan, tàbí àwọn àṣà ìtàn tó wà pẹ́ títí wọ̀nyí.”
Ní ọdún tó kọjá, nítorí ìdàgbàsókè tó wáyé nínú àwọn ìkànnì ayélujára, àwọn ọjà tí wọ́n ń ta tíì ewéko ní Japan pọ̀ sí i ní 25% lọ́dún, èyí tó dé ibi gíga jùlọ.
Ní ọdún yìí, àwọn àkọsílẹ̀ wọ̀nyẹn tún bàjẹ́: títà ìdíje láti oṣù Kejìlá sí oṣù Kẹsàn-án ju àpapọ̀ títà fún gbogbo ọdún 2024 lọ.
Ọ̀gbẹ́ni Yamamoto sọ pé: “A kábàámọ̀ gidigidi pé a kò lè pèsè ohun tí àwọn ènìyàn ń fẹ́ kárí ayé nílò.”
Àwọn àníyàn wà pé ìdàgbàsókè ìṣẹ̀dá matcha yóò ní ipa lórí ìpèsè àwọn oríṣi tíì ewéko mìíràn tí ó ṣì gbajúmọ̀ láàárín àwọn oníbàárà Japan.
Ní Uji, ọ̀kan lára àwọn agbègbè tíì tó gbajúmọ̀ jùlọ ní Japan, àwọn arìnrìn-àjò gígùn máa ń wà níta àwọn ilé ìtajà matcha, tí tíì tó wà lórí àwọn ṣẹ́ẹ̀lì sì máa ń tà láàárín wákàtí díẹ̀ lẹ́yìn tí wọ́n bá ti ṣí i.
Rírà tààrà láti ọ̀dọ̀ olùpèsè náà ṣì jẹ́ àṣàyàn tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé, ṣùgbọ́n Ọ̀gbẹ́ni Nomura ní àníyàn nípa ìbísí àwọn olùpínkiri orí ayélujára aláìláàánú.
Àwọn oríṣi matcha kan tí wọ́n ń tà ní ọjà ní ilẹ̀ China máa ń fara wé orúkọ àti àpò àwọn ọjà Japan tí wọ́n mọ̀ dáadáa, nígbà tí àwọn mìíràn sì máa ń sọ pé wọ́n ń ṣe é ní àwọn agbègbè tí wọ́n tii ní ilẹ̀ Japan bíi Uji.
Ó ní: “Tí àwọn oníbàárà bá ra ọjà kan tí wọ́n rò pé ó jẹ́ Uji matcha, tí wọ́n sì rí i pé kò dùn tó bí wọ́n ṣe rò, ó ṣeé ṣe kí wọ́n dẹ́kun ríra rẹ̀.”
“Ìrètí pé irú àwọn ọjà èké bẹ́ẹ̀ yóò tàn káàkiri kìí ṣe ní orílẹ̀-èdè China nìkan àti ní gbogbo àgbáyé yóò fa ìbàjẹ́ ńláǹlà sí ọjà náà.”
Àwọn aláṣẹ iṣẹ́ àgbẹ̀ ní Japan sọ pé bí gbajúmọ̀ matcha ṣe ń pọ̀ sí i, bẹ́ẹ̀ náà ni iye àwọn ọjà èké ṣe ń pọ̀ sí i, ṣùgbọ́n wọn kò lè sọ iye pàtó kan.
Ilé-iṣẹ́ Àgbẹ̀, Igbó àti Ipẹja ti Japan ń gbé ìforúkọsílẹ̀ àwọn àmì ìdámọ̀ràn bẹ́ẹ̀ ní òkè òkun lárugẹ, wọ́n sì gbàgbọ́ pé ó ti ṣe àṣeyọrí díẹ̀ nínú gbígbìyànjú láti gbógun ti àwọn ọjà tí ń ṣini lọ́nà.
A máa ń ṣe Matcha nípa lílọ ewé tíì aláwọ̀ ewé gbígbẹ, lẹ́yìn tí a bá ti yọ àwọn iṣan ara kúrò, kí a sì fi ṣe lulú díẹ̀. (ABC News: James Orton)
“A mọ̀ pé, fún àpẹẹrẹ, àwọn ilé iṣẹ́ ilẹ̀ China tí kò ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú Uji ti fi ìbéèrè sílẹ̀ láti forúkọ sílẹ̀ àmì ìdámọ̀ ‘Uji Matcha’ ní orílẹ̀-èdè China,” Tomoyuki Kawai ti ẹ̀ka títà ti ìpínlẹ̀ náà sọ.
Ìbísí kíákíá nínú gbajúmọ̀ matcha ti fa àìtó iye tii onípele gíga yìí kárí ayé. (ABC News: James Orton)
Àjọṣepọ̀ Sino-Japan ti wọ inú àyíká burúkú lẹ́yìn tí Prime Minister ti Japan, Sanae Takaichi, tọ́ka sí bóyá Japan lè dá sí ìjà Taiwan.
ABC kan si Ile-iṣẹ Iṣakoso Ohun-ini Ọpọlọ ti Orilẹ-ede China ṣugbọn ko gba idahun kankan.
Iṣẹ́ yìí lè ní àwọn àkóónú láti ọ̀dọ̀ AFP, APTN, Reuters, AAP, CNN àti BBC World Service tí ó ní ààbò àṣẹ-àdáàkọ tí a kò sì gbọdọ̀ tún ṣe àtúnṣe rẹ̀.
A mọ̀ pé àwọn ará Australia àti àwọn ará Torres Strait Islander ni àwọn olùgbé àkọ́kọ́ ní Australia àti àwọn olùtọ́jú ilẹ̀ tí a ń gbé, tí a ń kọ́ ẹ̀kọ́ àti tí a ń ṣiṣẹ́ lé lórí.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kejìlá-17-2025




