Awọn tomati purees 'Itali' ti o ta nipasẹ ọpọlọpọ awọn fifuyẹ UK dabi pe o ni awọn tomati ti a gbin ati ti a mu ni Ilu China ni lilo iṣẹ ti a fi agbara mu, ni ibamu si ijabọ kan nipasẹ BBC.
Idanwo ti a fun ni aṣẹ nipasẹ BBC World Service ri pe ni apapọ, awọn ọja 17, pupọ julọ wọn awọn ami iyasọtọ ti wọn ta ni UK ati awọn alatuta Jamani, o ṣee ṣe lati ni awọn tomati Kannada.
Diẹ ninu awọn ni 'Italian' ni orukọ wọn gẹgẹbi Tesco's 'Italian Tomato Purée', nigba ti awọn miiran ni 'Italian' ni apejuwe wọn, gẹgẹbi ifọkansi meji ti Asda ti o sọ pe o ni ' tomati ti a ti sọ di mimọ' ati Waitrose's 'Esential Tomato Purée,' ti n ṣe apejuwe ara rẹ bi ' tomati Italian puree'.
Awọn ile itaja nla ti awọn ọja BBC World Service ṣe idanwo ni ijiyan awọn awari wọnyi.
Ni Ilu Ṣaina, ọpọlọpọ awọn tomati wa lati agbegbe Xinjiang, nibiti iṣelọpọ wọn ti sopọ mọ iṣẹ tipatipa nipasẹ Uyghur ati awọn ẹlẹsin Musulumi pupọ julọ.
Àjọ Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-Èdè (UN) fi ẹ̀sùn kan orílẹ̀-èdè Ṣáínà pé wọ́n ń dáni lóró àti ìlòkulò àwọn tó kéréje wọ̀nyí, tí Ṣáínà kà sí ewu ààbò. Orile-ede China sẹ pe o fi agbara mu awọn eniyan lati ṣiṣẹ ni ile-iṣẹ tomati ati sọ pe awọn ẹtọ awọn oṣiṣẹ rẹ ni aabo nipasẹ ofin. Gẹgẹbi BBC, China sọ pe ijabọ UN da lori 'apapọ ati iro'.
Ilu China ṣe agbejade ni iwọn idamẹta ti awọn tomati agbaye, pẹlu agbegbe ariwa-iwọ-oorun ti Xinjiang ti a mọ bi oju-ọjọ ti o dara julọ fun dida irugbin na. Bibẹẹkọ, Xinjiang tun ti dojuko ayewo agbaye nitori awọn ijabọ ti awọn ilokulo ẹtọ eniyan, pẹlu atimọle ọpọ eniyan lati ọdun 2017.
Gẹ́gẹ́ bí àwọn àjọ tó ń bójú tó ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn ṣe sọ, ó lé ní mílíọ̀nù kan àwọn ará Uyghurs tí wọ́n ti fi sẹ́wọ̀n nínú ohun tí China ṣàpèjúwe gẹ́gẹ́ bí ‘àwọn àgọ́ tí wọ́n tún ń kọ́ lẹ́kọ̀ọ́.’ Awọn ẹsun ti jade ni iyanju diẹ ninu awọn atimọle ti wa labẹ iṣẹ tipatipa, pẹlu ni awọn aaye tomati ti Xinjiang.
Laipẹ BBC ba awọn eniyan 14 sọrọ ti wọn royin iriri tabi jẹri awọn iṣẹ tipatipa ni iṣelọpọ tomati ti agbegbe ni ọdun 16 sẹhin. Atimọle tẹlẹ kan, ti n sọrọ labẹ orukọ apeso kan, sọ pe wọn nilo awọn oṣiṣẹ lati pade awọn ipin ojoojumọ ti o to 650kg, pẹlu ijiya fun awọn ti o kuna.
BBC sọ pe: “O ṣoro lati rii daju awọn akọọlẹ wọnyi, ṣugbọn wọn wa ni ibamu, ati pe o jẹri ẹri ninu ijabọ UN kan ti 2022, eyiti o royin ijiya ati iṣẹ fipa mu ni awọn ile-iṣẹ atimọle ni Xinjiang”.
Nipa sisọpọ data gbigbe lati kakiri agbaye, BBC ṣe awari bii ọpọlọpọ awọn tomati Xinjiang ṣe gbe lọ si Yuroopu - nipasẹ ọkọ oju irin nipasẹ Kazakhstan, Azerbaijan ati sinu Georgia, lati ibiti wọn ti gbe lọ si Ilu Italia.
Diẹ ninu awọn alatuta, gẹgẹbi Tesco ati Rewe, dahun nipa didaduro ipese tabi yiyọkuro awọn ọja, lakoko ti awọn miiran, pẹlu Waitrose, Morrisons, ati Edeka, ṣe ariyanjiyan awọn awari ati ṣe awọn idanwo tiwọn, eyiti o tako awọn iṣeduro naa. Lidl jẹrisi lilo awọn tomati Kannada ni ọja ti o ta ni ṣoki ni Germany ni ọdun 2023 nitori awọn ọran ipese.
Awọn ibeere ti dide nipa awọn iṣe jijẹ ti Antonio Petti, ile-iṣẹ iṣelọpọ tomati pataki kan ti Ilu Italia. Awọn igbasilẹ sowo fihan pe ile-iṣẹ gba diẹ sii ju 36 milionu kg ti lẹẹ tomati lati Xinjiang Guannong ati awọn ẹka rẹ laarin 2020 ati 2023. Xinjiang Guannong jẹ olutaja pataki ni Ilu China, eyiti o ṣe ipin pataki ti awọn tomati agbaye.
Ni ọdun 2021, ọkan ninu awọn ile-iṣelọpọ ti ẹgbẹ Petti ti ja nipasẹ awọn ọlọpa ologun ti Ilu Italia lori ifura ti jegudujera - o jẹ ijabọ nipasẹ awọn atẹjade Ilu Italia pe Kannada ati awọn tomati ajeji miiran ti kọja bi Ilu Italia. Ọdun kan lẹhin ikọlu naa, ẹjọ naa ti yanju kuro ni ile-ẹjọ.
Lakoko ibẹwo aṣiri si ile-iṣẹ Petti kan, onirohin BBC kan ya aworan ti o nfihan awọn agba ti a samisi bi ti o ni lẹẹ tomati lati Xinjiang Guannong ti ọjọ August 2023. Petti sẹ awọn rira aipẹ lati ọdọ Xinjiang Guannong, sọ pe aṣẹ rẹ kẹhin ni ọdun 2020. Ile-iṣẹ naa jẹwọ jija tomati lẹẹ lati Bazhou Red eso China, eyiti o sọ pe Guanno jẹ eso eso China lati ilu Xinjiang Guannong. awọn ọja tomati ati imudara ibojuwo pq ipese.
Ile-iṣẹ yii “ko ṣe iṣẹ ti a fipa mu,” agbẹnusọ kan fun Petti sọ fun BBC. Sibẹsibẹ, iwadii naa rii pe Bazhou Red Fruit pin nọmba foonu kan pẹlu Xinjiang Guannong, ati awọn ẹri miiran, pẹlu itupalẹ data gbigbe, eyiti o daba pe Bazhou jẹ ile-iṣẹ ikarahun rẹ.
Agbẹnusọ Petti ṣafikun: “Ni ọjọ iwaju a kii yoo gbe awọn ọja tomati wọle lati Ilu China ati pe yoo jẹki ibojuwo wa ti awọn olupese lati rii daju ibamu pẹlu awọn ẹtọ eniyan ati oṣiṣẹ”.
AMẸRIKA ti ṣe agbekalẹ ofin ti o muna lati gbesele gbogbo awọn okeere okeere Xinjiang, lakoko ti Yuroopu ati UK ti gba ọna rirọ, gbigba awọn ile-iṣẹ laaye lati ṣe ilana ti ara ẹni lati rii daju pe a ko lo iṣẹ ti a fipa mu ni awọn ẹwọn ipese.
Awọn awari ṣe afihan pataki ti awọn ọna ṣiṣe itọpa to lagbara ati awọn italaya ti mimu akoyawo ni awọn ẹwọn ipese agbaye. Pẹlu EU ti n ṣafihan awọn ilana ti o muna lori iṣẹ ti a fipa mu ni awọn ẹwọn ipese, igbẹkẹle UK lori ilana-ara-ẹni le dojuko ayewo ti o pọ si.
Akoko ifiweranṣẹ: Oṣu kọkanla-05-2025